Proef de Russische Ziel met het Haarlems Symfonisch Blaasorkest
Muzikale reis wordt voortgezet met Russische en door Rusland geïnspireerde muziek

Kaarten zijn te verkrijgen aan de kassa

Met ‘De Russische Ziel’ brengt het Haarlems Symfonisch Blaasorkest onder leiding van Matthijs Broers een zeer boeiend programma met Russische en door Rusland geïnspireerde muziek. Het orkest neemt u mee op reis met meeslepende muziek uit de negentiende en twintigste eeuw. Daniel Follmann soleert daarbij in een prachtig concert voor trombone en blaasorkest. U bent van harte welkom op 11 december om 15.00 uur in de Groenmarktkerk.

Het orkest maakte in de afgelopen jaren al een interessante reis. Het richtte zich achtereenvolgens op Amerika, met muziek waarin de Amerikaanse moderniteit en technologie doorklonk, en verraste daarop met wervelende Turks-Griekse klanken in ‘De Muzikale Karavaan’. Ook het optreden in De Lichtfabriek vorig jaar, met festivalmuziek in Latijns-Amerikaanse sferen en delen uit de musical Evita, was een groot succes. Met wisselende muzikale thema’s streeft het Haarlems Symfonisch Blaasorkest naar verscheidenheid en samenhang.

De Russische Ziel, oftewel de Roesskaja Doesja, staat voor de Russische cultuur, die gekenmerkt wordt door het samengaan van uitersten. Tweehonderd jaar geleden groeide bij Russische schrijvers, beeldend kunstenaars en componisten het besef van een authentieke Russische aard. Zij waren niet meer tevreden met het louter navolgen van westerse voorbeelden, maar beseften des te sterker ook een eigen, Aziatische achtergrond te hebben. De componisten ontdekten de Slavische volksmuziek. We horen deze uitersten ook terug in hun muziek: uitbundigheid en verstilling, lyriek en nuchterheid, harmonie met dissonanten, en een strak ritme met adembenemende versnellingen en vertragingen.

Programma
Het programma weerspiegelt de Russische Ziel in sterke mate, met composities van een hoog niveau. Geopend wordt met ‘De Fanfare’ uit Rachmaninovs Eerste Symfonie. ‘De Polovtsiaanse Dansen’ baseerde Borodin op een verhaal uit de 12e eeuw over Vorst Igor, dat hij in gepassioneerde muziek heeft omgezet. Rimsky-Korsakov liet zich in zijn concert voor trombone en blaasorkest inspireren door militaire blaaskapellen. In het fraaie en opgewekte stuk soleert Daniel Follmann op de trombone.

Met ‘Russian Christmas Music’ mengde de Amerikaanse componist Alfred Reed op stemmige wijze een Russisch Kerstlied met Russisch-Orthodoxe motieven. Hij schreef het werk in opdracht, met als doel de Amerikaans-Russische samenwerking tijdens de Tweede Wereldoorlog te accentueren. Een bekend Amerikaans musicalnummer werd door Sjostakovitsj bewerkt tot ‘Tahiti Trot’. Het concert wordt afgesloten met ‘De Slavische Mars’ (1876) van Tsjaikovski, een compositie met een politieke boodschap. Het was bedoeld om de Russische vrijwilligers te ondersteunen die aan de strijd van de Serviërs tegen de Turken deelnamen. Het stuk, dat is gebaseerd op twee Servische volksliederen, is geen marcheermars, maar een vitale muzikale uitbeelding van strijdvaardigheid en kracht.

Datum: zondag 11 december 2011
Aanvang: 15.00 uur
Plaats: Groenmarktkerk, Nieuwe Groenmarkt 12, Haarlem
Entree: 10 euro aan de zaal. Kinderen, CJP, Haarlem pas, 65+: 8 euro
Reserveren via www.hasbo.nl

Dit concert is mede tot stand gekomen door financiële ondersteuning van het Cultuurstimuleringsfonds van de gemeente Haarlem en de J.C. Ruigrok Stichting, waarvoor onze oprechte dank.

In 2012 bestaat het Haarlems Symfonisch Blaasorkest 60 jaar. Voor vacatures zie: Vacatures

- Sergej Rachmaninov, Fanfare
- Alexander Borodin, Polovtsiaanse Dansen
- Nikolaj Rimsky-Korsakov, Concert voor Trombone en Blaasorkest, Solist: Daniel Follmann

Pauze

- Alfred Reed, Russian Christmas Music
- Dmitri Sjostakovitsj, Tahiti Trot
- Pjotr Tsjaikovski, Slavische Mars

Het HSB zal tijden het daklozendiner voor een muzikale omlijsting zorgen. Dit optreden is niet openbaar.

Een gevarieerd optreden met leuke muziek voor iedereen!

Het HOUTFESTIVAL 2010 wordt een extra feestelijke editie, want het is de 25ste keer dat in de Haarlemmerhout het Houtfestval wordt gevierd. Het programma is nog niet rond, maar belooft nu al spectaculair, kleurrijk en mondiaal te worden.

Het Haarlems Symfonisch Blaasorkest zal de Muzikale Karavaan spelen. Een concert in samenwerking met Dansgroep Kervan en enkele solisten.

Een feestelijk concert op de Oude Groenmarkt in Haarlem ter ere van de
verjaardag van Hare Majesteit de Koningin!

Reizen maar ook migratie gaat gepaard met weemoedigheid, heimwee, spannende ontmoetingen en het ontdekken van andere landen en culturen. Kennismaking met andere culturen en samenwerken met kunstvormen uit andere landen verrijkt ons leven.

In dit programma maakt u onder andere kennis met een concert versie van een theaterstuk “De Terugkeer van OLbYSES”, een eigentijds verhaal van Odyssee. Thema’s uit de hedendaagse samenleving worden verweven met deze oude Griekse mythe. Speciaal voor dit concert is muziek gecomponeerd, gebaseerd op de Grieks-Turkse blues, de Rembetiko.

Op onze muzikale reis ontdekken we ook volksdansen uit diverse streken van Turkije gedanst door Kervan in kleurrijke streekgebonden klederdrachten. Ook kunt u genieten van bekende Turkse liederen gezongen door de Nederlandse sopraan Hilde Labadie samen met het Amsterdams-Turks Muziekkoor en verder begeleid door het orkest en kanun speler Hikmet
Erdoğan en de percussionist Alper Kekeç.

Onze kennismaking met de muziek van Selim Doğru was het begin van een intensieve samenwerking, zijn artistieke visie en ideeën maar vooral zijn enthousiasme hebben mede geleid tot dit unieke project.
Het programma ziet er als volgt uit:



1. De Terugkeer van OLbYSES
- Proloog
- De Sirenen
- Kalypso
- Droom
- Een Glas (première)
- Ach Istanbul

Spelers: Marij van den Boom, Manoushka Zeegelaar Breeveld, Marcel Faber, Wilfred Klaver en Murat Toker Tekst: Henk Smaling, Muziek: Selim Doğru Vormgeving: Bülent Evren Verhaal: Şaban Ol Productie: Theater RAST

Pauze

2. Şehnaz Longa
Kanun: Hikmet Erdoğan Darbuka: Alper Kekeç

3. Volksdansen met Kervan, arr. Selim Doğru
Masık Kırığı
Al Yazma
Yağcılar Zeybeği (intermezzo)
Damat Havası
Davul: Alper Kekeç Bağlama: Ümit Fırat

4. Blue Dance, Selim Doğru

5. Vier Turkse Liederen, arr. Selim Doğru
- Bahçemde Açılmaz Seni Görmezse Çiçekler
- Beyoğlu’nda Gezersin
- Aşk
- Yedikule
Soliste: Hilde Labadie Kanun: Hikmet Erdoğan Darbuka: Alper Kekeç
Koor: Turks-Amsterdams Muziek Koor

Voorjaarsconcert in de Nieuwe Groenmarktkerk

Op zondagmiddag, 7 juni 2009 om 15:00 uur, geven wij ons Voorjaarsconcert in de Groenmarktkerk, aan de Nieuwe Groenmarkt in Haarlem.

Het thema van het concert richt zich op Scandinavische muziek.

Het programma ziet er als volgt uit:

* Jean Sibelius: Finlandia
* Edvard Grieg: eerste en tweede Peer Gynt Suite
* Søren Hyldgaard: Hans Christiaan Anderssen Suite


Jean Sibelius

Jean SibeliusDe Finse componist Johan Julius ("Jean") Sibelius (1865-1957) leefde de eerste vijftig jaar van zijn lange leven in een overheerst land. De Russen hadden Finland in 1809 veroverd op Zweden.

Het "Groothertogdom" genoot een zekere autonomie, waardoor het contacten met Europa kon onderhouden en een aanzienlijke culturele ontwikkeling doormaakte. Onderwijs kwam op, met een universiteit, kunstopleidingen en een academie voor muziek. Sibelius begon een rechtenstudie, maar zwaaide om naar de muziekacademie. Na zijn eindexamen in 1889 studeerde hij nog twee jaar in Berlijn en Wenen. Terug in Finland begon hij zijn loopbaan als componist. Een staatstoelage maakte hem financieel vrij.

Intussen was in Finland, zoals overal in Europa, sociale en politieke onrust gegroeid, nog versterkt door Russische repressie. Sibelius sloot zich aan bij het Finse identiteits-streven met composities gebaseerd op Finse volksmelodieën en volksvertellingen, die hij in verhalende muziek omzette. Het bekendst is het stuk waarin hij het Finse patriotisme en het vertrouwen in een toekomstige zelfstandigheid en voorspoed verklankte, Finlandia. Sibelius wordt tot op de dag van vandaag als de verpersoonlijking van het Finse vrijheidsstreven geëerd.

Het is hier niet de plaats de complexe geschiedenis van Finland sinds de Russische revolutie en Finlands bevrijding in 1917 te vertellen. Sibelius werkte aan zijn oeuvre, met als rode draad zijn symphonieën, zeven in totaal. In 1927 deed hij een zeer opmerkelijke stap: hij stopte met componeren, en leefde nog volle dertig jaren zonder andere bemoeienis met muziek dan revisie van eerder werk. Een bevredigende verklaring is er niet. Hij moet eens hebben opgemerkt dat hij nog slechts een achtste symphonie zou maken als die beter zou zijn dan zijn zevende. Daaruit en uit het feit dat hij tegen het einde van zijn leven veel persoonlijke documenten heeft verbrand, concluderen sommigen dat hij wel is doorgegaan met componeren, maar ontevreden was met het resultaat, en de concepten heeft vernietigd.

Hij is, als kind van zijn tijd, romantisch componist. Begonnen als "Wagneriaan" zwoer hij wat hij zag als diens effectbejag af, en ontwikkelde een direct aansprekende en verhalende stijl, die conservatief aandoet. Met andere noordelijke componisten, Grieg bijvoorbeeld, deelt hij een voorliefde voor aantrekkelijke melodieën, die noden tot meezingen. Een bijzondere trek, waarvan hij zelf ook gewag maakte, is de voortgaande thematische beweging: elke volgende "stap" in zijn stukken lijkt voort te komen uit de vorige. Ook waar een eerder thema wordt herhaald, is dat niet een terugkeer, maar een consequentie van het onmiddellijk voorgaande.
Het symphonisch gedicht Finlandia, dat wij uitvoeren, laat Sibelius' stijl zeer goed ervaren. Wij horen onrust, verontwaardiging en strijdlust in elkaar overlopen en uitlopen in een hymne van hoop en vertrouwen. De hymne is naderhand door anderen van tekst voorzien, en wordt dikwijls apart door koren uitgevoerd.
Edvard Grieg

Edvard GriegEdvard Grieg (1843-1907) is de grootste componist die Noorwegen heeft voortgebracht. Afkomstig uit een muzikale familie was hij zelf een getalenteerd pianist. Reeds op 15-jarige leeftijd gaat hij op aanraden van violist Ole Bull naar het conservatorium van Leipzig, dat hij door blijvende gezondheidsproblemen echter niet afmaakt.

De jonggestorven Rikard Nordraak (1842-1866) heeft een grote invloed op Grieg’s ontwikkeling tot een enthousiast pleitbezorger van het romantisch nationalisme.

Dankzij de componist Frans Liszt kreeg Grieg een beurs om naar Rome te gaan en zich daar verder te ontwikkelen. Na zijn terugkeer uit Rome richtte Grieg in Kristiania (Oslo) de "Musikforeningen" ('muziekverenigingen') op, die hij samen met Johan S. Svendsen tot 1873 heeft geleid.

Vanaf 1877 begint Grieg zich af te zonderen in de bergen, waar hij veel inspiratie opdeed. In 1885 verhuisde hij naar Bergen met zijn vrouw, omwille van zijn zwakke gezondheid. Daardoor ontstond verbetering. Hij liet er een huis bouwen, dat de naam Troldhaugen kreeg.

In de morgen van 4 september 1907 kwam Grieg op 64 jarige leeftijd te overlijden. De begrafenis vond op 9 september plaats. De begrafenisstoet in zijn woonplaats trok meer dan 50.000 mensen.
Hans Christiaan Andersen Suite van Søren Hyldgaard

Søren Hyldgaard is een hedendaagse deense componist, die van vele markten thuis is. Hij schrijft symfonische (blaas)orkestmuziek, kamermuziek, filmmuziek en New Age of Relaxation muziek. Van zijn muziek voor blaasorkest is, naast de Hans Christiaan Andersen Suite, ook de Tivoli Festival Ouverture, die wij enige tijd geleden hebben gespeeld, bekend geworden.
De Hans Christiaan Andersen Suite heeft als ondertitel “Avonturen voor Blaasorkest”, en bestaat uit 6 delen:

Introductie: De edele dichter
Een edele kleine melodie wordt voorgesteld die de persoon Andersen weergeeft en door de hele compositie heen op diverse plaatsen te horen is.

De reizende verteller: Europa per trein
In het begin staan mensen op de trein te wachten en praten door elkaar heen. Daarna wordt in een jachtig vivace een stoomtrein, compleet met stoomfluit, weergegeven.

Het meisje met de zwavelstokjes
In een van Andersens droevigste verhalen probeert een jong, arm, meisje op Oudejaarsavond tevergeefs een paar pakjes lucifers te verkopen. Een smartelijk melodietje geeft dit weer.

Konstantinopel: De bazaar van een dichter
Op een geagiteerde manier geeft Hyldgaard hier een bazaar weer, niet zozeer in Oosterse stijl, maar zoals het in Hollywood gemaakt zou worden.

Droomwals
Bij het componeren van deze elegante wals heeft Hyldgaard zich voorgesteld dat Aqndersen met zijn geliefde aan het dansen was, maar daarbij voortdurend struikelde over zijn eigen grote voeten.

De tondeldoos
Dit deeltje verwijst naar het verhaal van Aladdin en zijn toverlamp. Het stuk begint met een soldatenmarsje en gaat dan over in een geheimzinnig stuk in 5/8 maat, die de heks voorstelt. Maar aan het eind verdwijnt haar invloed en komt alles goed.

Najaarsconcert in de Nieuwe Groenmarktkerk

Op zondagmiddag, 23 november 2008 om 15:00 uur, gaven wij ons Najaarsconcert in de Groenmarktkerk, aan de Nieuwe Groenmarkt in Haarlem.

Het thema van het concert richt zich op werken van componisten die als "immigrant" in de Verenigde Staten van Amerika hebben gewerkt. Op het programma staan werken van o.a. Kurt Weill (Dreigroschen Oper), Antonin Dvořák (American Suite) en George Gershwin (Gershwin Fantasy en A Gershwin Special).
George Gershwin

George gershwinGeorge Gershwin, geboren als Jacob Gershowitz (Brooklyn, New York City, 26 september 1898 – Hollywood, 11 juli 1937) was een Amerikaans componist. Gershwin werd vooral bekend door zijn werk op de grens van het bestaande klassieke genre en de opkomende jazz.

Hij werd geboren als zoon van Russisch-Joodse immigranten. Bij veel van zijn werk schreef zijn broer Ira de teksten.

Gershwin begon zijn loopbaan rond 1916 als liedjescomponist in wat men in de Verenigde Staten Tin Pan Alley noemt. Dit hield in dat een liedjescomponist zijn muziek speelde in een winkel waar bladmuziek verkocht werd, met het doel de verkoop van zijn bladmuziek te vergroten.

Al snel kreeg Gershwin landelijke bekendheid in Amerika en kwam hij in contact met theaterproducenten. Hij begon musicals te schrijven voor Broadway die grote successen werden.

Ondanks zijn grote successen bevredigde het lichte genre hem niet. Hij wilde als een serieuze ‘klassieke’ componist gezien worden. Zijn eerste en belangrijkste poging daartoe was het schrijven van de Rhapsody in Blue, die te beschouwen is als een poging om klassieke muziek en jazz tot elkaar te brengen. Het werk ontstond in 1924. Later volgde het bekende American in Paris en het grote werk Porgy and Bess. Tijdens zijn leven was deze opera verre van succesvol. Hij was hierdoor diep teleurgesteld.

Inmiddels hadden de verschijnselen van een hersentumor zich bij hem voorgedaan en hij overleed spoedig daarna op 38-jarige leeftijd.

George Gershwin stierf als een rijk man, maar had bij zijn leven niet de erkenning gekregen die hij zo graag had gewild. Na zijn dood heeft zijn werk meer waardering gekregen (ook onder de liefhebbers van klassieke muziek) en worden met name ook de klassieke werken regelmatig in de concertzaal uitgevoerd.
Kurt Weill

Kurt WeillGeboren in Duitsland en vertrok naar Amerika in 1935. Hij componeerde o.a. de Dreigroschen Oper samen met de schrijver Bertholt Brecht als theaterstuk in 1928.

Beiden hebben aan dit stuk een belangrijk deel van hun bekendheid te danken. Het stuk is gebaseerd op een opera uit 1728, de Beggar s Opera. Weills muziek staat geheel los van het oorspronkelijke stuk.

Ondanks zijn titel is het geen opera in enge zin maar meer een toneelstuk met 22 afzonderlijke zangnummers. Het stuk was bedoeld als sociale kritiek, waarbij de Londense onderwereld model stond voor het kapitalisme. Het stuk kreeg, zeker ook dankzij de muziek van Weill uiteindelijk vooral het karakter van een parodie. Het bekendste lied is wel ” Die Morität von Mackie Messer’’.

De Dreigroschenoper was zowel in Duitsland als daarbuiten zeer populair. In 1933 werd de muziek van Weill door de nazi s verboden. Weill verhuisde naar Parijs en later naar Amerika. Hier componeerde zeer veel innovatieve stukken voor theater. Weill bewerkte het stuk in 1928 ook voor blaasorkest zodat het overal gespeeld kon worden.

De eerste Nederlands Drie stuiveropera ging al op 14 september 1929 in première in een opvoering van het Oost-Nederlands Toneelgezelschap.
Antonin Dvořák

Antonin DvořákDvořák werd geboren op 8 September 1841, in Nelahozeves, vlakbij Praag (toen in het Oosterrijkse Rijk, tegenwoordig de Tsjechische Republiek), waar hij een groot deel van zijn leven heeft doorgebracht. Van 1857 tot 1859 studeerde hij muziek in Praag’s enige orgelschool en ontwikkelde hij zich tot een talentvolle violist en altviolist. In de 1860s speelde hij altviool in het Bohemian Provisional Theater Orchestra, dat vanaf 1866 werd gedirigeerd door Bedřich Smetana. In 1871 werd hij organist in de St. Adalbertkerk in Praag en maakte een creatieve periode door waarin hij veel componeerde.

Zijn second string kwintet componeerde hij in 1875 en in 1877 werd de aandacht van Johannes Brahms getrokken door de muziek die Dvořák maakte, met wie hij later bevriend raakte. Brahms heeft hem in contact gebracht met de muziekuitgever Simrock, wat leidde tot het publiceren van de Slavische dansen in 1878. Dvořák’s Stabat mater (1880) werd in het buitenland uitgevoerd en na een geweldige voorstelling in Londen in 1883, werd Dvořák in Engeland uitgenodigd. Zijn 7e symfonie werd geschreven in Londen, waar deze in 1885 in première ging. In 1891 ontving hij een eregraad van de universiteit van Cambridge en in datzelfde jaar ging zijn Requiem in première in Birmingham.

Van 1892 tot 1895 was Dvořák directeur van het conservatorium in New York. In de winter en lente van 1893 schreef Dvořák Symfonie nr 9 “From the New World”. Van 1893 tot 1895 schreef Dvořák String Quartet in F en het String Kwintet in E mineur, Sonatina voor viool en altviool, Cello Concert in B mineur. In de lente in 1895 keerde hij terug naar Tsjechië.
Dvořák was directeur van het conservatorium in Praag van 1901 tot aan zijn dood in 1904.
Dvořák American Suite

De American Suite (opus 98b, 1895) is een suite voor orkest, terwijl de Suite aanvankelijk door Dvořák alleen voor piano werd geschreven. Tijdens zijn verblijf in New York, tussen 19 februari en 1 maart 1894, heeft hij de suite gecomponeerd. Pas meer dan een jaar na zijn terugkeer in de Verenigde Staten en vlak voor zijn vertrek naar Europa, heeft hij de bewerking voor orkest geschreven.
De versie voor piano werd al snel nadat het stuk gecomponeerd werd uitgevoerd, echter de orkestversie zou pas vele jaren later gespeeld worden tijdens een concert in 1910. In 1911 werd de American Suite voor het eerste gepubliceerd, 7 jaar na de dood van Dvořák zelf.

Zoals vaak het geval is bij Dvořák, geeft de orkestversie een nieuwe dimensie aan de oorspronkelijke compositie. De cyclische aspecten zijn duidelijk aanwezig in zijn composities, zoals het hoofdthema in het eerste deel dat steeds terug blijft komen tot aan de finale. Dit openingsthema wordt getypeerd door Amerikaanse invloeden, die duidelijk in zijn stijl zijn te herkennen. Het is lastig om te onderscheiden of deze stijl afkomstig is van de typische volksmuziek van ‘de Nieuwe Wereld’ of toch afkomstig is van de muziek van de Tsjechische emigranten, naar wie de directeur van het conservatorium van New York graag luisterde, tijdens zijn verblijf in de Verenigde Staten.

De mix van Amerikaanse invloeden met Slavische tradities is ook te vinden in het ritme van de ‘alla Polacca’, het tweede deel. Het derde deel, waarvan het thema, unisono gespeeld door fluit en hobo, doet denken aan het verre Oosten, waarin heel eenvoudig de mineur akkoorden worden ingeruild voor een majeur klank.