Een muzikale reis door Scandinavië – Nieuwe Groenmarkt kerk

Concert
Een muzikale reis door Scandinavië
When
zondag, juni 7, 2009
15:00 - All Ages
Where
Groenmarktkerk (map)
Nieuwe Groenmarkt 12
Haarlem, Noord-Holland, Nederland 2011 TW
Other Info
Voorjaarsconcert in de Nieuwe Groenmarktkerk

Op zondagmiddag, 7 juni 2009 om 15:00 uur, geven wij ons Voorjaarsconcert in de Groenmarktkerk, aan de Nieuwe Groenmarkt in Haarlem.

Het thema van het concert richt zich op Scandinavische muziek.

Het programma ziet er als volgt uit:

* Jean Sibelius: Finlandia
* Edvard Grieg: eerste en tweede Peer Gynt Suite
* Søren Hyldgaard: Hans Christiaan Anderssen Suite


Jean Sibelius

Jean SibeliusDe Finse componist Johan Julius ("Jean") Sibelius (1865-1957) leefde de eerste vijftig jaar van zijn lange leven in een overheerst land. De Russen hadden Finland in 1809 veroverd op Zweden.

Het "Groothertogdom" genoot een zekere autonomie, waardoor het contacten met Europa kon onderhouden en een aanzienlijke culturele ontwikkeling doormaakte. Onderwijs kwam op, met een universiteit, kunstopleidingen en een academie voor muziek. Sibelius begon een rechtenstudie, maar zwaaide om naar de muziekacademie. Na zijn eindexamen in 1889 studeerde hij nog twee jaar in Berlijn en Wenen. Terug in Finland begon hij zijn loopbaan als componist. Een staatstoelage maakte hem financieel vrij.

Intussen was in Finland, zoals overal in Europa, sociale en politieke onrust gegroeid, nog versterkt door Russische repressie. Sibelius sloot zich aan bij het Finse identiteits-streven met composities gebaseerd op Finse volksmelodieën en volksvertellingen, die hij in verhalende muziek omzette. Het bekendst is het stuk waarin hij het Finse patriotisme en het vertrouwen in een toekomstige zelfstandigheid en voorspoed verklankte, Finlandia. Sibelius wordt tot op de dag van vandaag als de verpersoonlijking van het Finse vrijheidsstreven geëerd.

Het is hier niet de plaats de complexe geschiedenis van Finland sinds de Russische revolutie en Finlands bevrijding in 1917 te vertellen. Sibelius werkte aan zijn oeuvre, met als rode draad zijn symphonieën, zeven in totaal. In 1927 deed hij een zeer opmerkelijke stap: hij stopte met componeren, en leefde nog volle dertig jaren zonder andere bemoeienis met muziek dan revisie van eerder werk. Een bevredigende verklaring is er niet. Hij moet eens hebben opgemerkt dat hij nog slechts een achtste symphonie zou maken als die beter zou zijn dan zijn zevende. Daaruit en uit het feit dat hij tegen het einde van zijn leven veel persoonlijke documenten heeft verbrand, concluderen sommigen dat hij wel is doorgegaan met componeren, maar ontevreden was met het resultaat, en de concepten heeft vernietigd.

Hij is, als kind van zijn tijd, romantisch componist. Begonnen als "Wagneriaan" zwoer hij wat hij zag als diens effectbejag af, en ontwikkelde een direct aansprekende en verhalende stijl, die conservatief aandoet. Met andere noordelijke componisten, Grieg bijvoorbeeld, deelt hij een voorliefde voor aantrekkelijke melodieën, die noden tot meezingen. Een bijzondere trek, waarvan hij zelf ook gewag maakte, is de voortgaande thematische beweging: elke volgende "stap" in zijn stukken lijkt voort te komen uit de vorige. Ook waar een eerder thema wordt herhaald, is dat niet een terugkeer, maar een consequentie van het onmiddellijk voorgaande.
Het symphonisch gedicht Finlandia, dat wij uitvoeren, laat Sibelius' stijl zeer goed ervaren. Wij horen onrust, verontwaardiging en strijdlust in elkaar overlopen en uitlopen in een hymne van hoop en vertrouwen. De hymne is naderhand door anderen van tekst voorzien, en wordt dikwijls apart door koren uitgevoerd.
Edvard Grieg

Edvard GriegEdvard Grieg (1843-1907) is de grootste componist die Noorwegen heeft voortgebracht. Afkomstig uit een muzikale familie was hij zelf een getalenteerd pianist. Reeds op 15-jarige leeftijd gaat hij op aanraden van violist Ole Bull naar het conservatorium van Leipzig, dat hij door blijvende gezondheidsproblemen echter niet afmaakt.

De jonggestorven Rikard Nordraak (1842-1866) heeft een grote invloed op Grieg’s ontwikkeling tot een enthousiast pleitbezorger van het romantisch nationalisme.

Dankzij de componist Frans Liszt kreeg Grieg een beurs om naar Rome te gaan en zich daar verder te ontwikkelen. Na zijn terugkeer uit Rome richtte Grieg in Kristiania (Oslo) de "Musikforeningen" ('muziekverenigingen') op, die hij samen met Johan S. Svendsen tot 1873 heeft geleid.

Vanaf 1877 begint Grieg zich af te zonderen in de bergen, waar hij veel inspiratie opdeed. In 1885 verhuisde hij naar Bergen met zijn vrouw, omwille van zijn zwakke gezondheid. Daardoor ontstond verbetering. Hij liet er een huis bouwen, dat de naam Troldhaugen kreeg.

In de morgen van 4 september 1907 kwam Grieg op 64 jarige leeftijd te overlijden. De begrafenis vond op 9 september plaats. De begrafenisstoet in zijn woonplaats trok meer dan 50.000 mensen.
Hans Christiaan Andersen Suite van Søren Hyldgaard

Søren Hyldgaard is een hedendaagse deense componist, die van vele markten thuis is. Hij schrijft symfonische (blaas)orkestmuziek, kamermuziek, filmmuziek en New Age of Relaxation muziek. Van zijn muziek voor blaasorkest is, naast de Hans Christiaan Andersen Suite, ook de Tivoli Festival Ouverture, die wij enige tijd geleden hebben gespeeld, bekend geworden.
De Hans Christiaan Andersen Suite heeft als ondertitel “Avonturen voor Blaasorkest”, en bestaat uit 6 delen:

Introductie: De edele dichter
Een edele kleine melodie wordt voorgesteld die de persoon Andersen weergeeft en door de hele compositie heen op diverse plaatsen te horen is.

De reizende verteller: Europa per trein
In het begin staan mensen op de trein te wachten en praten door elkaar heen. Daarna wordt in een jachtig vivace een stoomtrein, compleet met stoomfluit, weergegeven.

Het meisje met de zwavelstokjes
In een van Andersens droevigste verhalen probeert een jong, arm, meisje op Oudejaarsavond tevergeefs een paar pakjes lucifers te verkopen. Een smartelijk melodietje geeft dit weer.

Konstantinopel: De bazaar van een dichter
Op een geagiteerde manier geeft Hyldgaard hier een bazaar weer, niet zozeer in Oosterse stijl, maar zoals het in Hollywood gemaakt zou worden.

Droomwals
Bij het componeren van deze elegante wals heeft Hyldgaard zich voorgesteld dat Aqndersen met zijn geliefde aan het dansen was, maar daarbij voortdurend struikelde over zijn eigen grote voeten.

De tondeldoos
Dit deeltje verwijst naar het verhaal van Aladdin en zijn toverlamp. Het stuk begint met een soldatenmarsje en gaat dan over in een geheimzinnig stuk in 5/8 maat, die de heks voorstelt. Maar aan het eind verdwijnt haar invloed en komt alles goed.

« Back to the calendar

Plaats een reactie